Pobudzenie za 1,65 mld euro
W 2008 roku nasilił się globalny kryzys finansowy, który bezpośrednio dotknął większość głównych światowych gospodarek. Skutki kryzysu boleśnie odczuła także Litwa, która poprzez powiązania handlowe i kapitałowe z innymi krajami, jest częścią globalnej gospodarki. Litwa jako mały kraj, mając tylko 65,3 tys. km kw. powierzchni i 3,3 mln mieszkańców, jest silnie uzależniona od koniunktury na międzynarodowych rynkach towarowych i sytuacji na rynkach finansowych. Światowy kryzys obnażył słabość gospodarki Litwy i jej systemu bankowego. W odpowiedzi na pogorszenie się sytuacji ekonomicznej rząd i Bank Litwy podjęli działania ograniczające ryzyko kompletnego załamania się systemu gospodarczego i finansowego kraju.
Spadek dynamiki
Według danych Eurostatu (zob. tabela) tempo wzrostu gospodarczego na Litwie w 2008 roku obniżyło się do 2,8 proc. z poziomu 9,8 proc. w 2007 roku. Nastąpiło więc drastyczne spowolnienie dynamiki litewskiego PKB aż o 7 proc. w przeciągu jednego roku. Ponadto szacuje się, iż wzrost PKB na Litwie w 2009 roku osiągnął wartość ujemną -18,1 proc. Jak pokazują prognozy Eurostatu, również w 2010 roku litewski PKB skurczy się – o 3,9 proc., a na ścieżkę wzrostu gospodarczego gospodarka Litwy wejdzie najwcześniej w 2011 roku. Sytuację pogarsza dodatkowo wzrost stopy inflacji aż do poziomu 11,1 proc. w 2008 roku. W ciągu roku stopa inflacji wzrosła aż o 5,3 proc. Dla pełnego zobrazowania sytuacji gospodarczej należy dodać, iż stopa bezrobocia również wzrosła – z 8,1 proc. w 2008 roku do 13,8 proc. w czerwcu 2009 roku. Niekorzystne są też prognozy kształtowania się innych wielkości makroekonomicznych w 2010 roku. Zwiększa się deficyt budżetowy Litwy, który w 2009 roku przekroczył 5 proc. PKB. Podstawą szybkiego rozwoju gospodarczego kraju w poprzednich latach był import kapitału. Jak wynika z danych zawartych w tabeli, w okresie od 2002 do 2008 roku import towarów znacznie przewyższał eksport. W ciągu ostatniego roku nastąpiło zmniejszenie się rezerw dewizowych Litwy z poziomu 5,6 mld euro w 2007 roku do 4,6 mld euro w 2008 roku. Głównymi przyczynami osłabienia rynku są trzy czynniki: wzrost stóp procentowych, deficyt na rachunku bieżącym bilansu płatniczego kraju oraz kryzys finansowy i gospodarczy w krajach, z którymi Litwa utrzymywała bliskie kontakty handlowe. Należy zauważyć, iż wysokie stopy procentowe w bankach nie sprzyjały inwestowaniu na rynku papierów wartościowych. Inwestorzy woleli bowiem oszczędzać pieniądze w bankach lub inwestować je w mniej ryzykowne instrumenty na rynku pieniężnym. Poziom deficytu na rachunku bieżącym i sytuacja na głównych giełdach może być dobrym wskaźnikiem dla potencjalnych działań na rynku litewskim w przyszłości.
